Blog

Hoe formuleer je toetsbare leerdoelen?

2017-03-16 0 comments
Hoe formuleer je toetsbare leerdoelen?

Leerdoelen vormen de basis van een module. De kwaliteit van de leerdoelen bepaalt mede de kwaliteit van toetsing. Natuurlijk spelen andere factoren een rol maar slecht geformuleerde leerdoelen leiden nooit tot een kwalitatief toets.

In de praktijk blijkt het nog niet altijd mee te vallen om goede leerdoelen te formuleren. Wat veel voorkomt zijn vage leerdoelen. Leerdoelen zijn vaag als je het doel op meer dan één manier kunt uitleggen. Een veelvoorkomend voorbeeld hiervan is een leerdoel dat begint met: ‘De student heeft inzicht in…’. Want: wat versta je onder ‘inzicht hebben in’? Wat moet een student dan precies kennen en kunnen (hoe gedetailleerd)? En: hoe meet je het inzicht van een student? Wanneer heeft hij voldoende inzicht en wanneer (net) niet?

De belangrijkste tip voor het formuleren van leerdoelen is: hou het eenvoudig. Met onderstaande 5 tips moet dat lukken!

5 tips om je leerdoel toetsbaar te formuleren

Begin het leerdoel met: De student kan…
Dit is een handig hulpmiddel om een leerdoel concreet te formuleren. Dit begin dwingt je om er een actief werkwoord achter te zetten. Wil je de student direct aanspreken? Begin dan met ‘Je kunt…’, of als de volgende formulering je meer aanstaat: ‘De student is in staat om / je bent in staat om…’ 

Kies een werkwoord dat past bij het juiste (Hbo)niveau
Na het begin ‘De student kan….’ volgt automatisch een werkwoord. Het is van belang dat het werkwoord aansluit op het gevraagde (Hbo)niveau. In de propedeuse kun je werkwoorden gebruiken als benoemen, beschrijven, definiëren, (her)kennen en uitleggen. Zit je module in de hoofdfase van de opleiding, gebruik dan werkwoorden die bij dat niveau passen, zoals: adviseren, beoordelen, concluderen, maken, onderhandelen, opstellen, rapporteren, voorstel doen, enz. De inhoud van het leerdoel bepaalt welk (soort) werkwoord het wordt. 

Beschrijf het waarneembare eindgedrag/eindresultaat dat de student moet laten zien
Begin met het einde voor ogen: Welk gedrag moet de student aan het einde van de module laten zien? Hoe ziet het gewenste eindresultaat eruit? Beschrijf dit zo concreet mogelijk. Je kunt een ‘kwalificerende term’ in de leeruitkomst opnemen waarmee je aangeeft waar het eindresultaat aan moet voldoen. Bijvoorbeeld: 

De student kan… een actueel overzicht geven van …
                             een adequate oplossing presenteren voor …
                             een overzichtelijk en foutloos financieel overzicht maken
                             een passend voorstel doen voor…

Hieronder staat een overzicht met voorbeelden van kwalificerende termen. Kies een term die echt goed past bij het eindgedrag of -resultaat. 
Staat er geen passende term in het overzicht? Bedenk er dan zelf een. Tip: welke termen worden gebruikt in het werkveld?

Voorbeelden van Kwalificerende termen:
Actueel/Recent
Adequaat
Afgestemd (op..)
Afgewogen
Afwisselend
Beargumenteerd
Begrijpelijk
Beknopt
Boeiend
Concreet
Consistent
Constructief
Correct
Duidelijk/Helder
Effectief
Efficiënt
Evenwichtig
Foutloos
Gebalanceerd
Gedetailleerd
Gestructureerd
Gevarieerd
Herkenbaar
Inspirerend
Inzichtelijk
Juist
Kritisch
Logisch
Motiverend
Objectief
Onderbouwd
Opbouwend
Origineel
Overtuigend
Overzichtelijk
Pakkend
Passend
Professioneel
Realistisch
Resultaatgericht
Samenhangend
Uniek
Verstaanbaar
Verzorgd
Volledig
Zakelijk
Zichtbaar
Zorgvuldig 
…..


Schrijf in begrijpelijke taal

En dan is het de kunst om al deze informatie samen te voegen in een helder, leesbaar leerdoel. Zo kort mogelijk en liever geen leerdoel van vier regels waarbij je aan het eind niet meer weet wat er aan het begin stond. Begrijpt de student wat er van hem wordt verwacht? Is het voor nieuwe studenten tijdens een open dag begrijpelijk wat ze gaan leren?

Kies een realistisch aantal

De laatste tip gaat niet over de formulering van het leerdoel maar heeft wel alles te maken met de toetsbaarheid. Zorg voor een realistisch aantal te toetsen leerdoelen. Richtlijn voor een hbo-module is 5 tot 9 leerdoelen. Een opsomming van 1A4 is echt niet werkbaar. Hoe zal het beoordelingsformulier eruit zien als je dat allemaal wilt toetsen?

Heb jij nog een goede tip voor het formuleren van leerdoelen? Ik hoor het graag zodat ik deze kan toevoegen aan de lijst.


Plaats een reactie

www.eduproject.nl gebruikt cookies om de website te verbeteren en te analyseren. Als je meer wilt weten over deze cookies, klik dan hier voor ons cookie beleid. Bij akkoord geef je www.eduproject.nl toestemming voor het gebruik van cookies op onze website.
 Cookies NIET accepteren