Blog

Waar vind je rechtenvrij gratis beeldmateriaal voor je lesmateriaal?

2019-02-05 0 comments
Waar vind je rechtenvrij gratis beeldmateriaal voor je lesmateriaal?

De leerstof beklijft beter als de student de inhoud op verschillende manieren tot zich neemt, dus zowel in tekst als in beeld. Daarnaast is beeldmateriaal soms gewoon duidelijker dan tekst. Het kan oneindig veel moeite kosten om een proces te omschrijven terwijl een schema of video het in één keer duidelijk maakt. Een foto zegt meer dan 1000 woorden…

Door gebruik te maken van beeldmateriaal maak je je onderwijs ook aantrekkelijk en kun je aansluiten op de actualiteit. Begin je een les met een video, dan heb je vaak meteen alle aandacht en leggen studenten snel de link met de inhoud van je les.

Kortom: het gebruik van beeldmateriaal (foto’s, afbeeldingen, video’s) in je lesmateriaal is aan te raden. En dat wordt dan ook volop gedaan. Je vult een zoekwoord in bij een zoekmachine, klikt op ‘Afbeeldingen’ en voilà: kies maar uit.

Auteursrechten

Wat veel mensen zich onvoldoende realiseren is dat ook een plaatje van internet aan regels gebonden is. Ook daarop is de auteurswet van toepassing en de hoofdregel uit de auteurswet is dat je altijd toestemming moet vragen. Dat is op internet lastig. Van veel beeldmateriaal op internet is niet bekend wie de maker is. Afbeeldingen worden wereldwijd geüpload en zo vaak gekopieerd en hergebruikt, dat het niet duidelijk is wat de oorspronkelijke bron van de foto is.

Volgens het auteursrecht mag je een foto dan niet gebruiken. Het is de verantwoordelijkheid van de gebruiker om van de auteursrechthebbenden toestemming te krijgen voor het gebruik van hun werk.

Laatst hoorde ik van twee verschillende Nederlandse ondernemers dat zij via e-mail een claim hadden ontvangen van een buitenlandse stockfoto website. Blijkbaar houden zij er een nieuwe inkomstenbron op na door op internet te zoeken naar hun eigen foto’s waarvoor geen toestemming is verleend. Het is bij de betreffende ondernemers overigens met een sisser afgelopen doordat zij de betreffende foto direct van hun site verwijderden.

Wat mag nu wel in het onderwijs?

Binnen of buiten het leslokaal

Het is belangrijk onderscheid te maken tussen gebruik van beeldmateriaal binnen of buiten de muren van het leslokaal. Binnen het klaslokaal mag vrij veel. Maar buiten het lesslokaal niet. Alles wat je op papier uitdeelt kunnen studenten meenemen naar buiten en valt dus buiten het leslokaal. Dat geldt ook voor al het materiaal dat je plaatst in een digitale leeromgeving. Dit bevindt zich auteursrechtelijk ook buiten het leslokaal en daar zijn strengere regels aan gebonden. Deze strengere regel is kort samengevat: ‘Niks mag, tenzij…’.

Hieronder volgt een overzicht voor het meestgebruikte beeldmateriaal in onderwijs.

Eigen beeldmateriaal

Het meest veilige is te werken met eigen beeldmateriaal. Maak zelf foto’s of een video van specifieke beroepssituaties en/of materialen waarmee het vakgebied werkt. Je kunt ook (stage) organisaties vragen of zij beeldmateriaal beschikbaar willen stellen. Organisaties hebben zelf ook beeldmateriaal nodig voor (interne) trainingen en voorlichtingsmateriaal (afdeling Communicatie) en vinden het meestal geen enkel probleem als hun materiaal gebruikt wordt voor onderwijsdoeleinden. Vermeld wel altijd de bron.

Met Powerpoint kun je een vrij eenvoudig zelf diavoorstelling maken van bewegende slides en ingesproken tekst. Met Word (klik op Invoegen) SmartArt kun je eenvoudig zelf modellen en schema’s maken.

Hyperlinken

Hyperlinken naar bestaande webpagina’s en video’s mag altijd. De student klikt op de link en komt op de bedoelde site of ziet een video. Nadeel is dat pagina’s kunnen veranderen of worden verwijderd. Check dus altijd (dus iedere keer dat je het materiaal wilt gebruiken) of de link nog werkt.

Youtube

Linken naar een video op Youtube mag ook. Let er wel op dat de link naar de oorspronkelijke, legale bron gaat.

Als je werkt met video’s ben je afhankelijk van een snelle internetverbinding in het gebouw. Als er geen, of een zwakke verbinding is, dan kun je de video niet goed laten zien. Handige docenten lossen dit op door de video eerst te downloaden, op te slaan op hun eigen device en de video vervolgens in de klas te laten zien. Let op: dit mag niet. Bij Youtube wordt er per klik betaald. Je mag de link dus wel aanklikken maar je mag een video niet downloaden, opslaan en laten zien.

Zoeken via een zoekmachine

De makkelijkste manier om aan rechtenvrije gratis afbeeldingen te komen is internet. Zoals eerder beschreven mag je deze beelden alleen gebruiken als je toestemming hebt van de auteursrechthebbenden. Google afbeeldingen heeft een handige tool om de vermoedelijke bron te achterhalen.

Bron onbekend?

Bij Google Afbeeldingen kun je een foto uploaden om alle vindplaatsen van de betreffende foto te zien. Klik op de fotocamera en vervolgens op ‘uploaden’. Upload het bestand waarvan je de bron wilt achterhalen en Google zoekt het op. Google doet een suggestie; je bent zelf eindverantwoordelijk dus controleer of het inderdaad juist is. Je kunt nu de bron benaderen om toestemming te vragen.

Creative Commons

Veel makers van beeldmateriaal verspreiden hun werk onder het gemeenschappelijke licentiemodel Creative Commons (CC). Hiermee is het voor beeldmakers makkelijker om hun werk te verspreiden zonder omslachtige auteursrechtenkwesties. Creative Commons omschrijft het op hun website als volgt: “Met een Creative Commons licentie behoud je al je rechten, maar geef je aan anderen toestemming om je werk te verspreiden, met anderen te delen of bij sommige licenties ook om het werk te bewerken”.

Hoe vind je afbeeldingen met een CC-licentie?

Via Google. Klik op afbeeldingen en vervolgens op licentie. Vervolgens kies je één van de 6 niveaus licenties: van ‘mag worden gedeeld’ tot ‘mag commercieel worden gebruikt en aangepast’ en wat daar tussen zit. Er verschijnen dan afbeeldingen waarvan Google denkt dat ze auteursrechtenvrij zijn. Check altijd of dit daadwerkelijk zo is door de pagina te bezoeken en vermeld altijd de bron.

Links

Hieronder volgt een lijstje links met (links naar) rechtenvrij beeldmateriaal. Voordat je gaat zoeken: bedenk goed welk beeld je precies zoekt en welke zoekwoorden daarbij horen. Anders verdwaal je in het grote aanbod. Probeer ook eens Engelstalige zoekwoorden. Dat levert,  afhankelijk van het soort zoekwoord, vaak meer afbeeldingen op.

http://www.webwijzer.nl/foto/gratis-fotos.html

Raymond Snijders geeft in zijn vakblog een heel overzicht.

Links naar gratis stock photo links:

https://www.pexels.com/photo-license/

https://pixabay.com/en/service/faq/

https://www.iconfinder.com/search/?q=test&price=free

https://blog.snappa.io/free-stock-photos/

http://www.iconarchive.com/

www.eduproject.nl gebruikt cookies om de website te verbeteren en te analyseren. Als je meer wilt weten over deze cookies, klik dan hier voor ons cookie beleid. Bij akkoord geef je www.eduproject.nl toestemming voor het gebruik van cookies op onze website.
 Cookies NIET accepteren